Tefsire dair yaz\u0131lan eserler dirayet ve rivayet tefsirleri olarak iki ana ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda tasnif edilmektedirler. Her hangi bir Kur\u2019an ayetinin Hz. Peygamber r, sahabe veya tabiin taraf\u0131ndan tefsir edilip edilmedi\u011fini, edildiyse nas\u0131l edildi\u011fini \u00f6\u011frenebilmemiz i\u00e7in rivayet tefsirlerine bakmam\u0131z gerekmektedir.<\/p>\n
Ayetlerin l\u00fcgavi, nahv\u00ee, bel\u00e2\u011f\u00ee, kel\u00e2m\u00ee, i\u015f\u00e2r\u00ee gibi y\u00f6nlerini inceleyebilmemiz i\u00e7in de dirayet tefsirlerine m\u00fcracaat etmemiz icap eder. Bunun i\u00e7in ulema, tefsir \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yaparken bu iki ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lamak amac\u0131yla eserler telif etmi\u015flerdir.<\/p>\n
Tefs\u00eeru\u2019l-Mazhar\u00ee\u2019nin yazar\u0131 Kad\u0131 Muhammed Senaullah el-Mazhar\u00ee el-P\u00e2n-i p\u00fct\u00ee Hz. Osman t\u2019\u0131n soyundan olup \u015eeyh Cel\u00e2l-i Keb\u00eer-i \u00c7e\u015ft\u00ee\u2019nin on\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc torunudur. 1143 (m. 1730) senesinde P\u00e2ni-p\u00fct \u015fehrinde do\u011fmu\u015f, 1225 (m. 1810) senesinde P\u00e2ni-p\u00fct \u015fehrinde vef\u00e2t etmi\u015ftir.<\/p>\n
Sen\u00e2ullah el-Mazhar\u00ee, yedi ya\u015f\u0131nda Kur\u2019\u00e2n-\u0131 ker\u00eemi ezberlemi\u015f, sonras\u0131nda Delhi\u2019ye giderek, \u015eah Veliyyullah ed- Dihlev\u00ee\u2019den had\u00ees ilmini \u00f6\u011frenip, bu ilimde s\u00f6z sahibi olmu\u015ftur. \u00d6nce Mevl\u00e2n\u00e2 Muhammed \u00c2bid-i Sem\u00e2m\u00ee\u2019nin, vefat\u0131ndan sonra da C\u00e2n-\u0131 C\u00e2n-\u0131 Mazhar hazretlerinin m\u00fcridi olarak tasavvufta kemal mertebelerine ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Ard\u0131ndan memleketine d\u00f6nen el-Mazhar\u00ee, vefat\u0131na dek P\u00e2n-i P\u00fct \u015fehrinde kad\u0131l\u0131k g\u00f6revi yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
el-Mazhar\u00ee, tefsirinde kelimelerin dil a\u00e7\u0131s\u0131ndan k\u00f6kenine girerek ayetleri l\u00fcgav\u00ee olarak a\u00e7\u0131klamaktad\u0131r. Ayette ge\u00e7en kelimenin \u015fayet \u0131st\u0131lahta tekabul etti\u011fi bir mana varsa kelimenin \u0131st\u0131l\u00e2h\u00ee alandaki manas\u0131n\u0131 vermekte ve ayetin cevheri ve edas\u0131yla ilgili k\u0131raat farkl\u0131l\u0131klar\u0131na da de\u011finmektedir. K\u0131raatler aras\u0131nda \u015faz vb. nitelikte olanlar\u0131 belirten el-Mazhar\u00ee, k\u0131raatlerin manan\u0131n de\u011fi\u015fmesine yans\u0131yan y\u00f6nlerine de ayr\u0131ca dikkat \u00e7ekmektedir.<\/p>\n
Kelimelerin nahv\u00ee ve bel\u00e2\u011f\u00ee tahlillerine de de\u011finen el-Mazhar\u00ee, bahse medar olan yerdeki irap farkl\u0131l\u0131klar\u0131 ve bunlar aras\u0131ndan siyak sibak ili\u015fkisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha uygun olan manay\u0131 ve ayetler aras\u0131 m\u00fcnasebet cihetinden muktezay\u0131 makama daha m\u00fcnasip olanlar\u0131 da yer yer izah etmektedir.<\/p>\n
Tefsiru\u2019l-mazhar\u00ee\u2019nin en \u00e7ok dikkat \u00e7eken y\u00f6nlerinden birisi de hadis konusundaki tahlilleridir. M\u00fcellif, tefsiri sadedinde oldu\u011fu ayet hakk\u0131nda varid olan merfu, mevkuf ve maktu rivayetleri serdederek rivayetlerin senet veya metin tenkitlerine de yer yer de\u011finmektedir. Tefsirinde cerh-ta\u2019dil konular\u0131na da giren el-Mazhar\u00ee, tefsire y\u00f6nelik nakledilen kimi rivayetlerin s\u0131hhat a\u00e7\u0131s\u0131ndan durumlar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenebilmemiz bak\u0131m\u0131ndan da biz okurlar\u0131na kaynakl\u0131k te\u015fkil etmektedir.<\/p>\n
Mazhar\u00ee, bu enfes eserinde \u2013kad\u0131 olmas\u0131 m\u00fcnasebetiyle- ahkam ayetlerini de f\u0131kh\u00ee perspektiften bakarak, bir \u00e7ok mezhebin konu hakk\u0131ndaki h\u00fck\u00fcmlerini vererek tefsir etmektedir. Eser, bu zaviyeden bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ayn\u0131 zamanda bir \u201cAhk\u00e2mu\u2019l-Kur\u2019an\u201d olma \u00f6zelli\u011fine sahiptir. G\u00f6r\u00fc\u015f sahiplerinin s\u00fcnnetten de delillerini zikretmekte, bahsedilen konudaki sahabe ve tabiin i\u00e7tihatar\u0131n\u0131 da konu edinmektedir.<\/p>\n
Mazhar\u00ee tefsirinin \u00f6n plana \u00e7\u0131kan bariz bir vasf\u0131 da i\u015f\u00e2r\u00ee bir tefsir olmas\u0131d\u0131r. M\u00fcellif, zahir\u00ee ilimlerdeki tebahhur\u00fc ve vukufiyetinin yan\u0131s\u0131ra ayn\u0131 zamanda da kemal sahibi bir m\u00fctesavv\u0131f oldu\u011fundan dolay\u0131 i\u015f\u00e2r\u00ee olarak verdi\u011fi manalarla da ak\u0131llar\u0131 hayret i\u00e7erisinde b\u0131rakmaktad\u0131r. Eserin bu \u00f6zelli\u011fi en \u00e7ok da Bakara 260, Nisa 58, Kehf 65\u2019ten itibaren ba\u015flayan Musa ve H\u0131z\u0131r (aleyhimsselam) k\u0131ssas\u0131nda ve bunlara benzer ayetlerde verilen i\u015f\u00e2r\u00ee manalarda tebar\u00fcz etmektedir.<\/p>\n
Mazhar\u00ee tefsiri arap\u00e7a olarak telf edilmi\u015f olan bir tefsir olup 1384 (m. 1964) senesinde Delhi\u2019de bas\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. On cilttir. Eser daha sonraki tarihlerde de muhtelif yay\u0131nevleri taraf\u0131ndan bas\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. M. 2004 y\u0131l\u0131nda \u00a0Ahmed \u0130zz \u0130naye\u2019nin tahkikiyle \u00a0Daru \u0130hy\u00e2i\u2019t-t\u00fcr\u00e2si\u2019l-arab\u00ee taraf\u0131ndan L\u00fcbnan\u2019da yap\u0131lm\u0131\u015f 10 ciltlik bask\u0131, H. 1417\u2019de \u011eulam Nebi Tun\u00fbs\u00ee\u2019nin tahkikiyle Pakistanda\u00a0 yap\u0131lm\u0131\u015f olan bask\u0131, M. 2007 senesinde \u0130brahim \u015eemsuddin\u2019in tahkikiyle Daru\u2019l-k\u00fct\u00fcbi\u2019l-ilmiyye taraf\u0131ndan L\u00fcbnan\u2019da yap\u0131lm\u0131\u015f 10 ciltlik bask\u0131 bunlara \u00f6rnek g\u00f6sterilebilir.<\/p>\n
Eserden bahsederken, \u0130mam Mazhar\u00ee\u2019nin baz\u0131 hadis ve f\u0131k\u0131h meselelerinde cumhura kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmek gerekir. Kanaatimizce bu tutumu Dihlevi\u2019den ders alm\u0131\u015f ve etkilenmi\u015f olmas\u0131 sebebiyledir. Bu a\u00e7\u0131dan tefsirin mutalaa edilmesi esnas\u0131nda okuyucunun bu noktalarda m\u00fcteyakk\u0131z bir tav\u0131r i\u00e7inde olmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Tefsire dair yaz\u0131lan eserler dirayet ve rivayet tefsirleri olarak iki ana ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda tasnif edilmektedirler. Her hangi bir Kur\u2019an ayetinin Hz. Peygamber r, sahabe veya tabiin taraf\u0131ndan tefsir edilip edilmedi\u011fini, edildiyse nas\u0131l edildi\u011fini \u00f6\u011frenebilmemiz i\u00e7in rivayet tefsirlerine bakmam\u0131z gerekmektedir. Ayetlerin l\u00fcgavi, nahv\u00ee, bel\u00e2\u011f\u00ee, kel\u00e2m\u00ee, i\u015f\u00e2r\u00ee gibi y\u00f6nlerini inceleyebilmemiz i\u00e7in de dirayet tefsirlerine m\u00fcracaat etmemiz icap […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":1086,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"content-type":"","_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[16,2],"tags":[434,478,598,660],"class_list":{"0":"post-1085","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-diger-meseleler","8":"category-gundeme-dair","9":"tag-mazhari","10":"tag-muhammed","11":"tag-senaullah","12":"tag-tefsir"},"yoast_head":"\n